نشر مدرن و پسامدرن
با ظهور فناوری های دیجیتال، پیامد‌ها و کاربردهای آن در عرصه‌های مختلف، موج تحول دیگری در چاپ و نشر ایجادشد. آغاز این موج از ظهور فناوری های چاپ شروع شد. چاپ افست ، چاپ ریسوگرافی و چاپ دیجیتال از عوامل اصلی آن به شمار می آمدند. این موج، به‌ویژه از دهه 1990 آهنگی شتابان گرفت و اکنون نیز با شتابی بیشتر در پیشرفت است. پیدایش چند‌رسانه‌ای‌ها و ترکیب شدن متن، تصویر، و صوت در یک رسانه، انقلابی نوین در نشر بود. این انقلاب مخاطب جدید، بازار جدید، فناوری‌های جدید و ماده جدیدی در نشر ایجاد کرد که در تاریخ سابقه نداشت. اینجا بود که اصطلاح نشر پسامدرن(پست‌مدرن) شکل گرفت.
این اصطلاح از زمانی به‌کار‌رفت که صنعت نشر دیگر کتاب و مواد نوشتاری را ماده اصلی خود ندانست. بلکه با تولید چند‌رسانه‌ای‌ها امکان داد تا مخاطبان از ابزارهای مختلف از جمله رایانه‌های شخصی مواد دلخواه خود را بخوانند، ببینند یا بشنوند. تنوع بی‌مانند در تاریخچه نشر به‌واقع ورود آن به عصر پسامدرن بود.
تحولات ذکر شده در حوزه نشر و تغییر نقش ناشران که ذکر آن به میان آمد، تغییر در اجزای کتاب ، رسانه های اطلاعاتی و دسترسی به اینترنت با ابزارهای منحصر به فردی مانند تبلت و گوشی تلفن همراه و امکانات و تجهیزات خواندن الکترونیکی را به دنبال داشته است و آن دسترسی به اطلاعات در هر زمان و مکان است. در نشر الکترونیک ما انقلابی را در توزیع و عرضه اطلاعات شاهد هستیم، آمار کمی و کیفی سالانه این نشر هر سال تفاوت فاحشی با سال قبل از خود دارد، و دستاورد این اتفاق مهم دسترسی بی‌حد‌و‌حصر کاربران به عین اطلاعات موردنیاز خود در کوتاه‌ترین زمان ممکن و مطالبه حق دسترسی آزاد به اطلاعات است.
ورود مولفه های دسترسی به اطلاعات
در میان بنیان‌های دموکراسی، آزادی اطلاعات و مولفه اصلی آن «حق دسترسی به اطلاعات» که در معنای توانایی شهروندان در دسترسی به اطلاعات است، به عنوان یک اصل مهم پذیرفته شده و به آن احترام گذاشته میشود، و دسترسی به اطلاعات به عنوان حق شهروندی در سالهای اخیر توجه ویژه را چه در درون حکومت و چه در قالب مطالبات مردمی به خود جلب کرده است. چندان که از آزادی اطلاعات و حق دسترسی به عنوان «اکسیژن دموکراسی»، تعبیر میشود. در حقیقت این آزادی و حق، نه تنها ضامن تحقق دموکراسی، بلکه نیاز و شاخص آن به شمار میروند. این بحث تازهای نیست و ریشه در تصور جامعه مدرن دارد.
در جهت نیل به این هدف از یک طرف، ناشران با فراهم نمودن دسترسی به اطلاعات از طریق نشر الکترونیک منابع اطلاعاتی، نقش مهمی در دنیای اطلاعات بر عهده دارند و از طرف دیگر با از میان برداشتن فاصله بین مولف و خواننده و دسترسی به اطلاعات در همه جا و هر زمان به رشد تحقیقات در جامعه کمک می‌کنند.
نشر پویا
ظهور تغییراتی که در بالا به آن اشاره شد و پدید آمدن روشهای نوین در انتشار اطلاعات به شکل محتوای الکترونیکی، سبب شد که در سالهای اخیر از نشر پسامدرن در ادبیات این حوزه سخن به میان آید. آذرنگ (1391) در نوشتارهای خود اشاراتی به نشر مدرن و نشر پسامدرن داشته است. اما مشخص نموده کدام تحولات مربوط به دوره نشر مدرن و کدام ویژگی نشر پسامدرن است. خادمی و بحیرایی (1391) در پژوهش خود اشاراتی به شرایط و ویژگی‌های نشر پسامدرن داشته‌اند. همچنین گسترش رسانه های الکترونیکی و فراگیر شدن آن را از ویژگی برجسته این دوران برشمرده‌اند.
در مطالعات و متون علمی انگلیسی به واژگانی همچون نشر ایستا و نشر پویا برمیخوریم. نشر پویا از شاخصه های عصر پسامدرن در نشر است. این نوع از نشر دانش و توانایی هایی را در صنعت نشر و در نزد حرفه‌مندان آن شامل میشود که قابلیت تولید اطلاعات در هر شکل و فرم را از طریق رسانه‌های نوین امکانپذیر ساخته و در واقع جوابگوی نیازهای اطلاعاتی رو به گسترش و متنوع کاربران و خوانندگان و جویندگان اطلاعات در هر زمان و مکانی است.
چالش های گذار از نشر سنتی به نشر مدرن
گذار نشر سنتی به نشر مدرن و سپس ورود به عصر پسامدرن علاوه بر مشکلات و چالشهای درونی که به ساختار و ماهیت آن باز می گردد، با مشکلات بافتی و محیطی نیز روبروست و پایبندی ناشران به ساختار و مدلهای قدیمی نشر، پافشاری در ماندن در وضعیت موجود و مقاومت در برابر تغییر و تحول توسط ناشران، تاثیر پذیری نشر از حوزه‌های دیگر جامعه و غیره همه دلایلی هستند که چشم انداز روشنی را در تغییر و تحولات صنعت نشر، فراروی بازار کسب و کار این حرفه نمی‌گشاید. بر این‌اساس، اگر ناشران بخواهند که در گردونه رقابت باقی بمانند، باید به واقعیتهای دنیای کنونی تن دهند.
آنان باید بپذیرند که موفقیت در تجارت و کامیابی در دنیای کنونی مبتنی بر دانایی محوری، نه در فرصتهای سرمایه گذاری بیشتر و ارتقا سطح کمی و کیفی تجهیزات و ملزومات چاپ و نشر، بلکه تغییر نگرش است، این تغییر نگاه در چگونگی فعالیت و گسیل سرمایه فکری و انسانی مؤسسه، به سمت تولید اطلاعات و محتوا به شکل الکترونیکی و جذب مشتریان گسترده از طریق ایجاد تسهیلات در دستیابی به اطلاعات بیشتر نهفته است.
