هر چند مؤلف با عقد قرارداد با ناشر، تمام مسئولیت‌های پس از قرارداد را به ناشر محول می نماید. اما در مواردی مؤلف خود نیز به جای ناشر می‌نشیند. اصطلاحاً «خود ناشر» یا مولف/ ناشر است. در این موارد تمامی مراحل اخذ مجوز چاپ کتاب و دریافت شابک تا چاپ و صحافی و ترخیص کتاب از چاپخانه و طی مراحل اداری پس از ترخیص کتاب را عهده دار است، لذا آشنایی مؤلف با این مراحل ضروری به نظر میرسد که به شرح آن می پردازیم.
اخذ مجور چاپ کتاب
طبق قانون، ناشر باید یک نسخه از پیش‌نویس کتاب را که حروف‌چینی، صفحه آرایی، و صحافی شده را به همراه لوح فشرده متن کتاب که تحت ورد تایپ گردیده و به صورت یک فایل پی دی اف درآمده، به همراه نامه درخواست اخذ مجوز چاپ کتاب و همینطور دریافت شابک، به اداره مربوطه تحویل نماید.
پس از دریافت شابک، ناشر باید فیپا اثر خود را در شناسنامه درج نماید. فیپا سرواژه ای برای فهرست نویسی پیش از انتشار است. کتابخانه ملی یا موسسات و اشخاص وابسته به این کتابخانه ارائه می گردد.
در حال حاضر کتابخانه ملی تمهیداتی را برای ناشران در صفحه وب خود در نظر گرفته است. ناشران می‌توانند پس از ثبت‌نام و گرفتن نام کاربری و کلمه عبور به پوشه شخصی خود بروند. در آنجا پیش نویس اطلاعات کتاب را وارد نموده و ثبت نمایند. فیپای کتاب و شماره کتا‌ب‌شناسی ملی کتاب در خواستی پس از چند روز به آدرس اینترنتی ناشر ارسال خواهد شد.
صفحه ورود اطلاعات کتاب جهت اخذ شابک از کتابخانه ملی
فیپای صادر شده توسط کتابخانه ملی
پس از دریافت شابک و تهیه فیپا، و شناسنامه کتاب، کتاب همراه CD و نامه ارشاد استان یا شهرستان به وزارت خانه در تهران ارسال می گردد.
دریافت مجوز چاپ کتاب
کتاب باید در طی طریق قانونی و بررسی‌های لازم و در صورت نداشتن مشکل خاص، مجوز لازم جهت چاپ را از وزارتخانه و واحد مربوطه دریافت نماید که پس از دریافت، کارت مجوز به اداره درخواست کننده ارسال میگردد. ناشر و یا مؤلف با دریافت کارت مجوز می توانند به چاپ کتاب خود اقدام نمایند. با برنامه ریزی‌های انجام شده برخی کاغذ بازی‌ها و مراحل وقت گیر در مراحل صدور مجوز چاپ کتاب، که از ناشران انرژی زیادی می گرفت در حال رفع شدن است، که از آن جمله اخذ مجوز کتاب به صورت برخط(آنلاین) به طور مستقیم توسط ناشران فعال، و تمرکز زدایی صدور مجوز چاپ کتاب و واگذاری آن به برخی از ادارات مراکز استان‌ها است.
ترخیص و توزیع کتاب
پس از مراحل چاپ و صحافی و تایید اداره ارشاد، حکم ترخیص کتاب از چاپخانه صادر میگردد. ناشر موظف است جهت گرفتن حکم ترخیص به ازاء هر 1000 جلد کتاب چاپ شده، 6 جلد آن را به اداره ارشاد شهرستان مربوطه تحویل دهد، که این کتاب‌ها به کتابخانه ملی، خانه کتاب، آرشیو اداره کتاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارسال شده و نمونه آن نیز در آرشیو اداره ارشاد مربوطه جهت حفظ سابقه کار ناشر نگهداری میشود.
این شروع و پایان مراحل چاپ و نشر یک کتاب است. کتاب میتواند به هر یک از روش‌های چاپ افست، چاپ ریسوگرافی و یا چاپ دیجیتال منتشر گردد. کتاب پس از آن میتواند در پیشخوان کتابفروشی‌ها توزیع شود.
