چکیده خلاصهای از یک مقاله تحقیقاتی، پایاننامه، بررسی، همایش دانشگاهی یا هر گونه تجزیه و تحلیل موضوع خاص است. هدف از تهیه چکیده، کمک به خواننده جهت درک سریع موضوع و مفهوم مقاله است. نمایهسازی نیز ثبت محتوای اطلاعاتی اسناد با استفاده از روشهای گوناگون، بهمنظور سازماندادن اطلاعات به قصد سهولت بازیابی است. چکیده نویسی و نمایه سازی به صورت همزمان در متون علمی و تخصصی مورد استفاده قرار میگیرد. به این صورت که نوشتن چکیده و استخراج کلمات کلیدی در یک مرحله انجام میگیرد. از این رو این دو فعالیت مهم و تخصصی، به صورت یکجا مورد بررسی قرار میگیرد. در ادامه اطلاعاتی در خصوص چکیده نویسی و نمایه سازی ارائه خواهد شد. همچنین شما میتوانید به خدمات چکیده نویسی و نمایه سازی ارائه شده توسط نگاشت سپهر دانش دسترسی داشته باشید.
طول چکیده
گرچه نکته مشترک تمامی تعاریفی که از چکیده ارائه شده است تأکید بر اختصار و کوتاهی آن دارد. اما در مورد طول یا حجم چکیده نظرات مختلفی وجود دارد. برخی معتقدند چکیده نباید از ۱۰۰ واژه تجاوز کند. برخی دیگر نیز حد نهایی طول چکیده را ۲۵۰ واژه دانستهاند. برخی صاحب نظران، طول چکیده را متناسب با طول متن اصلی میدانند و اصرار بیش از حد بر هرچه کوتاه کردن چکیده را روا نمیدانند. آنان معتقدند این امر موجب میشود چکیدهنویس به تعمیم و کلی گویی بپردازد. تجربه کارشناسان بخش چکیده نویسی نگاشت سپهر دانش نشان داده است که معمولا پذیرش مقالات علمی در نشریات معتبر علمی و پژوهشی منوط به داشتن چکیدهای است که حجم آن از 250 کلمه (بدون احتساب حروف ربط و اضافه) بیشتر نباشد. این محدودیت حساسیت نوشتن چکیده یک منبع اطلاعاتی همچون مقاله یا تحقیق و گزارش را دو چندان مینماید.
درباره نمایه سازی
به زبان ساده انتخاب واژگان و اصطلاحات خاص از متن (کتاب، مقاله، پایان نامه، پژوهش و …) که بار معنایی و مفهومی داشته و گنجاندن آن در یک نظم منطقی و الفبایی و ذخیره آن جهت تسهیل در جستجو و بازیابی اطلاعات را نمایهسازی میگویند. سادهترین نوع نمایهسازی در کتاب انجام می شود. در این نوع، نمایهساز با انتخاب واژگان و ترتیب نظم الفبایی آن، شماره صفحاتی را که این واژگان در متن کتاب تکرار شده است را در مقابل آن قرار میدهد تا خواننده با مراجعه به صفحات ذکر شده آن واژگان را بازیابی و اطلاعاتی در رابطه با آن لغت، واژه یا اصطلاح را به دست آورد.
امروزه نمایهسازی متون علمی بهویژه در قالب الکترونیکی نقش بسیار مهمی در بازیابی اطلاعات مربوطه به آن دارد. نمایهسازی یا ایندکسینک (Indexing) در پایگاه های اطلاعاتی که بصورت ماشینی و خودکار و توسط نرمافزارهای پیشرفته صورت میگیرد از ابزارهای بسیار کاربردی در دسترسی به اطلاعات و بازیابی آن است. نمایه سازی از آن درجه از اهمیت برخوردار است که هر چقدر تخصصی و استاندارد انجام شود به همان میزان شانس یازیابی یک مدرک را بالا خواهد برد.
انتخاب کلید واژه در متون و مطالب علمی نوعی نمایهسازی است. نویسنده به فراخور موضوع و متناسب با نیاز مخاطب و خواننده نسبت به انتخاب واژگان اقدام مینماید. نویسنده باید از آن چنان تبحری در انتخاب واژگان برخوردار باشد که به معنای واقعی این واژگان، کلید بازیابی و دستیابی و دیده شدن اطلاعات باشد.